Czym są systemy alarmowe? Jakie pełnią zadanie? Jakie rozróżniamy systemy alarmowe? Na te i wiele innych pytań znajdą Państwo w niniejszym artykule poświęconemu nowoczesnym systemom alarmowym.
System alarmowy to zespół specjalistycznych urządzeń wykorzystywanych w celu zabezpieczenia danego obiektu przed różnymi zagrożeniami. Najczęściej systemy alarmowe chronią obiekty przed włamaniami (systemy antywłamaniowe) i pożarami (systemy przeciwpożarowe). Obecnie systemy alarmowe coraz częściej integrowane są z systemami monitoringu CCTV.
W systemach antywłamaniowych najczęściej wykorzystuje się czujniki reagujące na ruch, czyli czujki podczerwieni PIR. Ponadto, czujki PIR dodatkowo wspierane są przez specjalne czujniki magnetyczne umieszczane w drzwiach, oknach, bramach garażowych. Wzbudzenie każdego z wyżej wymienionych czujników powoduje automatyczne załączenie alarmu. Systemy antywłamaniowe przeważnie są uzbrajane/rozbrajane poprzez wprowadzenie na klawiaturze sterującej specjalnego kodu ustalonego podczas instalacji alarmu przez użytkownika. Współczesne systemy alarmowe nie są skomplikowane w obsłudze, co w dużej mierze przyczyniło się do ich upowszechnienia. Obecnie systemy alarmowe powszechnie stosowane są w takich obiektach jak firmy, domy, magazyny, garaże, mieszkania, itp.
W przypadku systemów alarmowych bardzo często mamy do czynienia z dodatkowym systemem bezpieczeństwa, którym jest system antynapadowy. Systemy antynapadowe najczęściej instalowane są w sklepach, bankach, magazynach oraz firmach. System antynapadowy realizowany jest przy pomocy specjalne pilota lub ukrytego przycisku alarmowego.
Jedną z najważniejszych grup współczesnych systemów alarmowych stanowią alarmowe systemy przeciwpożarowe. Współczesne systemy przeciwpożarowe najczęściej budowane są na bazie optycznych czujników dymu, czujników ognia oraz przycisków ręcznego powiadamiania o zagrożeniu pożarowym (Ręcznymi Ostrzegaczami Pożarowymi – norma EN-54). W przypadku dużych obiektów, takich jak urzędy czy też centra handlowe alarmowe systemy przeciwpożarowe bezpośrednio współpracują z innymi systemami ochrony przeciwpożarowej. Najczęściej są to automatyczne systemy gaśnicze, systemy oddymiania, systemy nawiewowe, systemy awaryjnego oświetlenia oraz dźwiękowe systemy ostrzegania (DSO).
GŁÓWNE ELEMENTY SKŁADOWE SYSTEMÓW ALARMOWYCH
W skład współczesnych systemów alarmowych najczęściej wchodzą takie elementy jak:
- Centrala alarmowa (np. Centrala Integra 128 Satel)– jest tak zwanym sercem systemu alarmowego. Centrala alarmowa wyposażona jest w specjalistyczny zasilacz oraz akumulator. Nowoczesne centrale alarmowe zapewniają cyfrową transmisję z manipulatorów, co zapewnia najwyższe bezpieczeństwo oraz spokój użytkownika.
- Klawiatura alarmowa (np. CA 5 KLED-S)– inna nazwa tego elementu to manipulator kodowy. Jest to urządzenie zapewniające komunikację pomiędzy użytkownikiem a centralą alarmową.
- Różnego typu czujniki i detektory – najczęściej są to detektory ruchu (np. Czujka Graphite PET firmy Satel), detektory przejścia, detektory działalności i wtargnięcia, detektory pożaru oraz detektory gazów.
- Sygnalizatory (np. SP-4002 Satel)– jest to grupa urządzeń akustycznych lub akustyczno-optycznych odpowiedzialnych za informowanie o zaistniałych sytuacjach alarmowych.
- Dialer telefoniczny – urządzenie umożliwiające przekazywanie różnych informacji na temat systemy za pomocą sieci telefonii stacjonarnej. Najczęściej dialer telefoniczny pozwala na załączenie/wyłączenie alarmu lub włączenie/wyłączenie stanu czuwania.
- Moduł GSM – urządzenie spełnia identyczne funkcje jak dialer telefoniczny, z tą różnicą że komunikacja odbywa się przy pomocy sieci komórkowej GSM.
- Radiopowiadamianie – pełni identyczną funkcję jak dialer telefoniczny i moduł GSM. Przekazywanie informacji do systemu odbywa się przy pomocy fal radiowych. Zasięg maksymalnie kilkanaście kilometrów.
- Radiolinia – specjalny nadajnik z polotami umożliwiającymi włączenie/wyłączenie czuwania. Ponadto, urządzenie pozwala na wyzwolenie opóźnienia na wejście do obiektu oraz wyzwolenie tak zwanego alarmu napadowego. Powszechnie stosowane w najbardziej newralgicznych obiektach, takich jak: banki, urzędy, itp.
- Blokady – grupa urządzeń, która po wywołaniu alarmu ma za zadanie zapobiegać kradzieżą, blokować dostęp oraz uniemożliwiać ucieczkę.
SYSTEMY ALARMOWE – PODSTAWOWE CZUJKI I DETEKTORY
1. Detektory ruchu
Obecnie wyróżniamy trzy główne typu czujników ruchu: pasywne czujki podczerwieni PIR, czujniki mikrofalowe oraz czujniki ultradźwiękowe.
- Pasywne czujki podczerwieni PIR – jest to grupa najczęściej stosowanych w systemach alarmowych detektorów ruchu. Czujki PIR reagują na zmiany promieniowania podczerwonego. Inaczej mówiąc pasywne czujki podczerwieni (PIR) reaguj jedynie na obiekty o temperaturze wyższej niż temperatura otoczenia (np. ludzie, zwierzęta). Detektory podczerwieni nie reagują na obiekty nie emitujące ciepła lub emitujące go zbyt mało.
- Czujniki mikrofalowe – jest to grupa detektorów pracujących na zasadzie radaru Dopplerowskiego. Czujniki mikrofalowe wysyłają falę elektromagnetyczną i odbierają falę odbitą. W momencie gdy emitowana przez detektor fala odbije się od poruszającego obiektu następuje zmiana jej częstotliwości, co świadczy o wykryciu ruchu. Detektory mikrofalowe są wrażliwe głównie na obiekty poruszające się od i do czujki.
- Czujniki ultradźwiękowe – zasada działania bardzo podobna jak czujników mikrofalowych, z tą różnicą, że w przypadku czujników ultradźwiękowych wykorzystuje się fale akustyczne a nie jak to było w czujnikach mikrofalowych fale elektromagnetyczne. Czujniki ultradźwiękowe reagują na ruchu ośrodka w którym pracują (powietrze). CzujCzujniki ultradźwiękowe są grupą detektorów ruchu najbardziej podatnych na fałszywe alarmy wywoływane przepływem powietrza. Czujniki ultradźwiękowe stosuje się głównie w alarmach samochodowych.
2.Detektory przejścia
Detektory przejścia to specjalistyczne czujniki alarmowe, których głównym zadaniem jest wykrycie ruchu podczas pokonywania jakiejś przeszkody. Najczęściej przeszkodami są drzwi, okna lub bramy garażowe. Obecnie wyróżniamy cztery główne typy detektorów przejścia, mianowicie: bariery podczerwieni, czujniki umieszczane w podłożu, kontaktrony magnetyczne oraz czujniki stłuczenia szyby.
Bariery podczerwieni – detektory przejścia z tej kategorii zbudowane są z nadajnika i odbiornika. Nadajnik emituje wiązkę podczerwieni, która następnie odbierana jest przez odbiornik. Przerwanie wiązki, czyli zaprzestanie docierania jej do odbiornika powoduje włączenie alarmu. Bariery podczerwieni mogą nadzorować płaszczyznę (2D) lub przestrzeń (3D). Najczęściej mamy do czynienia z barierami podczerwieni pracującymi w trybie 2D. Bariery podczerwieni 3D stosowane są w miejscach gdzie wymagany jest najwyższy stopień bezpieczeństwa.
Czujniki umieszczane w podłożu – detektory tego typu działają na zasadzie wykrywania nacisku. W przypadku wykrycia nacisku na podłoże czujnik włącza alarm.
Kontaktrony magnetyczne – urządzenia stosowane w celu zabezpieczenia przejść. Najczęściej kontaktrony magnetyczne instaluje się w oknach, drzwiach oraz bramach garażowych. Urządzenia tego typu reagują na zanik pola magnetycznego spowodowany zmianą położenia magnesu znajdującego się w drzwiach lub oknach. Kontaktrony magnetyczne powszechnie stosuje się w systemach antywłamaniowych.
Czujniki stłuczenia szyby – jest to grupa czujników reagujących na dźwięk, w tym przypadku na dźwięk tłuczonego szkła. Starsze czujniki stłuczenia szyby reagowały głównie na wibrację tłuczonej szyby, co sprawiało, że były bardzo podatne na fałszywe alarmy wywoływane przypadkowymi dźwiękami o charakterze drgań lub naturze sejsmicznej. Obecnie czujniki tego typu są bardziej odporne na wyżej wymienione zjawiska, dzięki czemu generują mniejszą ilość fałszywych alarmów.
3.Detektory pożaru
Jest to grupa czujników i detektorów wykorzystywanych w alarmowych systemach przeciwpożarowych. Detektory pożaru ze względu na zasadę działania można podzielić na cztery główne typy, mianowicie na: optyczne czujniki dymu, jonizacyjne czujniki dymu, półprzewodnikowe detektory dymy oraz na czujniki termiczne.
Optyczne czujniki dymu – optyczne czujniki dymy reagują na rozproszenie światła podczerwonego (LED) przez dostający się do komory detektora dym. Rozproszenie światła podczerwonego prowadzi do zmiany oświetlenia w detektorze, a co się z tym bezpośrednio wiąże do zadziałania czujnika i wykrycia dymu.
Jonizacyjne czujniki dymu - obecnie praktycznie w ogóle nie stosowane, ponieważ zostały wyparte przez bardziej efektywne optyczne czujniki dymu.
Półprzewodnikowe detektory dymu – czujniki reagujące na substancje chemiczne znajdujące się w dymie. Zasada działania bardzo podobna do detektorów gazów.
Czujniki termiczne – czujniki reagujące na ciepło wydzielane podczas spalania. Czujniki reagują jedynie od określonej temperatury. Urządzenia z tej grupy są całkowicie odporne na dym.
4.Detektory gazów
Detektory gazów podobnie jak detektory pożaru powszechnie wykorzystywane są w alarmowych systemach przeciwpożarowych oraz w alarmowych systemach informujących o skażeniu chemicznym. Najczęściej detektory gazów są czujnikami półprzewodnikowymi, reagującymi na substancje chemiczne znajdujące się w dymie. Najczęściej stosuje się detektory wykrywające stężenie następujących gazów: LPG, metanu oraz czadu.